Bandhkam Kamgar – महाराष्ट्र राज्यात असंघटित क्षेत्रात काम करणाऱ्या कामगारांची संख्या मोठी आहे. यातील बांधकाम क्षेत्रातील कामगारांचे जीवन अत्यंत कठीण परिस्थितीत जगावे लागते. त्यांच्या कुटुंबाच्या दैनंदिन गरजा पूर्ण करण्यासाठी राज्य शासनाने अनेक कल्याणकारी योजना सुरू केल्या आहेत. या योजनांचा लाभ घेऊन कामगार आणि त्यांचे कुटुंब एक सन्मानाचे जीवन जगू शकतात.
महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ, जे MBOCW या नावाने ओळखले जाते, हे कामगारांच्या हिताचे रक्षण करणारी एक महत्त्वाची शासकीय संस्था आहे. या मंडळाच्या माध्यमातून राज्यभरातील नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांना शैक्षणिक, आर्थिक आणि सामाजिक स्वरूपाच्या अनेक सुविधा पुरवल्या जातात. यातील एक अत्यंत उपयुक्त योजना म्हणजे ‘गृह उपयोगी वस्तूंचा संच’ ही योजना होय, जी सामान्य जनतेत ‘मोफत भांडी योजना’ म्हणून प्रसिद्ध आहे. या योजनेचा उद्देश कामगारांच्या घरात स्वयंपाकघरातील आवश्यक साहित्य उपलब्ध करून देणे हा आहे.
या योजनेंतर्गत पात्र बांधकाम कामगारांना एकूण ३० उच्च दर्जाच्या स्टेनलेस स्टीलच्या वस्तूंचा संच विनामूल्य प्रदान केला जातो. यामध्ये जेवणाचे ताट, वाट्या, तांबे, चमचे, पातेले, डबे तसेच इतर दैनंदिन उपयोगाच्या वस्तूंचा समावेश असतो. हा संच उच्च दर्जाचा असल्यामुळे कामगाराच्या कुटुंबाला दीर्घकाळ त्याचा फायदा होतो. अशा प्रकारे छोट्या परंतु महत्त्वपूर्ण गरजा पूर्ण करण्यासाठी शासन पुढाकार घेते, हे कौतुकास्पद आहे.
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्जदार कामगाराने महाराष्ट्र बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे नोंदणीकृत असणे अत्यावश्यक आहे. त्याचबरोबर त्याचे सदस्यत्व सक्रिय म्हणजेच ‘Active’ स्थितीत असणे गरजेचे आहे. जर कामगाराचे नूतनीकरण (Renewal) बाकी असेल, तर त्याला या योजनेसाठी अर्ज करता येणार नाही. त्यामुळे योजनेचा लाभ घेण्यापूर्वी आपले सदस्यत्व अद्ययावत ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया अत्यंत सोपी आणि सुलभ करण्यात आली आहे, जेणेकरून सर्वसामान्य कामगारही मोबाईलद्वारे स्वतः अर्ज भरू शकेल. सर्वप्रथम कामगाराने महाराष्ट्र बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळ म्हणजे https://mahabocw.in/ या वेबसाईटवर जाणे आवश्यक आहे. या पोर्टलवर विविध योजनांची यादी दिसते, त्यातून ‘गृह उपयोगी वस्तूंचा संच’ या पर्यायावर क्लिक करावे. या संकेतस्थळावर मराठी भाषेत सर्व माहिती उपलब्ध असल्यामुळे कामगारांना समजणे सहज शक्य होते.
संकेतस्थळावर पर्याय निवडल्यानंतर एक नवीन पृष्ठ उघडते, जिथे कामगाराला त्याचा नोंदणी क्रमांक (Registration Number) टाकावा लागतो. नोंदणी क्रमांक टाकल्यानंतर ‘Send OTP’ या बटणावर क्लिक केल्यावर नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांकावर सहा अंकी गुप्त संकेतांक (OTP) पाठवला जातो. हा OTP योग्य ठिकाणी भरून ‘Verify OTP’ वर क्लिक केल्यावर पडताळणी पूर्ण होते. जर OTP वेळेत न आल्यास ‘Resend’ या पर्यायाचा वापर करता येतो.
यह भी पढ़े:
बांधकाम कामगार मोफत भांडी योजना 2026: असा करा ऑनलाईन अर्ज आणि मिळवा 30 वस्तूंचा संच Bandhkam Kamgar
OTP पडताळणी यशस्वी झाल्यानंतर कामगाराची सर्व नोंदणीकृत माहिती आपोआप स्क्रीनवर प्रदर्शित होते. यामध्ये नाव, पत्ता, नोंदणी क्रमांक आणि सदस्यत्वाची स्थिती इत्यादी तपशील दिसतात. ही माहिती तपासून घेणे आवश्यक असते, कारण चुकीची माहिती असल्यास अर्ज फेटाळला जाऊ शकतो. सर्व माहिती योग्य असल्याची खात्री केल्यानंतरच पुढील प्रक्रिया सुरू करावी.
त्यानंतर कामगाराला शिबिराची निवड करावी लागते. ‘Select Camp’ या पर्यायावर क्लिक केल्यावर जवळचा तालुका किंवा जिल्हा निवडण्याची सुविधा मिळते. शिबिर निवडल्यानंतर कॅलेंडरमधून उपलब्ध तारीख निवडावी लागते. ज्या तारखा लाल रंगात दाखवल्या जातात त्या सुट्टीच्या असल्याने त्या निवडता येत नाहीत. उपलब्ध तारीख निवडल्यानंतर ‘Confirm’ बटणावर क्लिक करून अपॉइंटमेंट निश्चित केली जाते.
अपॉइंटमेंट निश्चित झाल्यानंतर ‘Appointment Print’ या पर्यायावर क्लिक करून पावतीची PDF डाउनलोड करावी. ही पावती प्रिंट करून जपून ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. ठरवलेल्या तारखेला आणि ठिकाणी म्हणजेच शिबिरात जाताना ही प्रिंट केलेली पावती आणि मूळ ओळखपत्र सोबत नेणे बंधनकारक आहे. शिबिरात उपस्थित कर्मचारी कागदपत्रांची पडताळणी करून कामगाराला भांड्यांचा संच प्रदान करतात.
या योजनेसाठी अर्ज करताना काही आवश्यक कागदपत्रे जवळ ठेवणे उचित ठरते. आधार कार्ड हे ओळखीचा प्राथमिक पुरावा म्हणून सादर करावे लागते. कामगाराचे वैध ओळखपत्र, जे ‘Red Book’ म्हणून ओळखले जाते, ते नूतनीकरण केलेले असणे आवश्यक आहे. या कागदपत्रांशिवाय शिबिरात गेल्यास लाभ मिळण्यात अडचण येऊ शकते, म्हणून आगाऊ तयारी करणे हितावह आहे.
ही योजना केवळ नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांसाठीच असल्यामुळे, जे कामगार अजून नोंदणी करायचे राहिले आहेत, त्यांनी त्वरित नोंदणी करून घ्यावी. नोंदणीसाठी जवळच्या कामगार आयुक्त कार्यालयात अथवा ऑनलाईन पोर्टलद्वारे अर्ज करता येतो. एकदा नोंदणी झाल्यावर या आणि अशा अनेक शासकीय योजनांचा लाभ घेता येतो. नोंदणीची प्रक्रिया सुलभ असून त्यासाठी फारसा वेळही लागत नाही.
शासनाच्या या उपक्रमामुळे कामगार कुटुंबांच्या दैनंदिन जीवनात सकारात्मक बदल होत आहे. जे कामगार आर्थिक अडचणींमुळे घरगुती वस्तू खरेदी करू शकत नाहीत, त्यांच्यासाठी ही योजना एक मोठा आधार ठरते. समाजातील उपेक्षित घटकांपर्यंत शासकीय लाभ पोहोचवणे हे या मंडळाचे ध्येय आहे. प्रत्येक पात्र कामगाराने या संधीचा लाभ घ्यावा आणि आपल्या कुटुंबाचे जीवनमान उंचावण्यासाठी प्रयत्नशील राहावे, हीच अपेक्षा आहे
